Body doubling και ΔΕΠΥ: γιατί ένας ακόμη άνθρωπος στο δωμάτιο σε βάζει σε κίνηση

Κοιτάς τον ίδιο σωρό με άπλυτα τέσσερις μέρες. Ξέρεις ακριβώς τι πρέπει να κάνεις. Έχεις χρόνο, απορρυπαντικό και διάθεση. Τίποτα δεν κουνιέται. Ύστερα έρχεται ένας φίλος να δουλέψει στο δικό του λάπτοπ, σχεδόν δεν σου μιλάει, κι όμως τα ρούχα διπλώνονται μέσα σε είκοσι λεπτά. Αυτό το κενό ανάμεσα στο ξέρω και στο ξεκινάω, κι ο περίεργος τρόπος με τον οποίο το κλείνει ένας άλλος άνθρωπος, έχει όνομα: body doubling στη ΔΕΠΥ.

Αν ένιωσες ποτέ ντροπή που μοιάζεις να χρειάζεσαι μάρτυρα για συνηθισμένες δουλειές, το κείμενο αυτό είναι για σένα. Δεν έχει τίποτα παιδικό. Από κάτω υπάρχει πραγματικός μηχανισμός, και μόλις τον καταλάβεις μπορείς να τον βάλεις στη βδομάδα σου επίτηδες, αντί να περιμένεις την τύχη.

Τι είναι το body doubling;

Body doubling είναι να κάνεις μια δουλειά με την παρουσία κάποιου που δεν σε βοηθά σε αυτή τη δουλειά. Μπορεί να διαβάζει, να δουλεύει στο δικό του πρότζεκτ ή να κάθεται σε βιντεοκλήση με ανοιχτή κάμερα και κλειστό στόμα. Δεν σε καθοδηγεί. Δεν ελέγχει τη δουλειά σου. Απλώς είναι εκεί.

Η πρακτική βγήκε από την κοινότητα της ΔΕΠΥ κι όχι από εργαστήριο, γι' αυτό εν μέρει έμεινε τόσο καιρό αμελέτητη και τόσοι άνθρωποι την ανακάλυψαν τυχαία. Δωμάτια συνεργατικής δουλειάς σε βίντεο, streams «διάβασε μαζί μου», το τραπέζι της βιβλιοθήκης, ένα αδερφάκι στο ανοιχτό ακουστικό: όλα είναι body doubling με άλλα ονόματα.

Το ενδιαφέρον είναι πόσο λίγα ζητά. Ούτε συμφωνία λογοδοσίας, ούτε κοινή λίστα εργασιών, ούτε κάποιος να σου πει το επόμενο βήμα. Η δραστική ουσία μοιάζει να είναι η ίδια η παρουσία.

Γιατί δουλεύει σε εγκεφάλους με ΔΕΠΥ

Η ΔΕΠΥ περιγράφεται συχνά ως πρόβλημα προσοχής, όμως πολλοί που τη ζουν θα σου πουν ότι το δυσκολότερο είναι η εκκίνηση. Η δουλειά είναι κατανοητή. Η πρόθεση είναι αληθινή. Αυτό που καταρρέει είναι η γέφυρα από την πρόθεση στην πρώτη κίνηση.

Όταν κάποιος είναι παρών, φαίνεται να συμβαίνουν αρκετά:

• Ήπιο εξωτερικό διακύβευμα: Η δουλειά παύει να είναι καθαρά εσωτερική υπόθεση. Κάποιος θα πρόσεχε τη μετάβαση από τη δουλειά στο σκρολάρισμα, κι αυτό δίνει μια ήπια πίεση που ο εσωτερικός μονόλογος δεν παράγει.
• Δανεική αίσθηση χρόνου: Η τύφλωση στον χρόνο κάνει ένα απόγευμα άμορφο μπλοκ. Ο ρυθμός ενός άλλου του δίνει άκρες που τις νιώθεις.
• Λιγότερη αναζήτηση ερεθισμάτων: Οι βαρετές δουλειές είναι όντως βαρύτερες για έναν υποδιεγερμένο εγκέφαλο. Η σιωπηλή παρέα προσθέτει όσο ερέθισμα χρειάζεται ώστε η δουλειά να μη μοιάζει αφόρητα επίπεδη.
• Λιγότερη ντροπή: Το να παλεύεις μόνος γλιστρά στην αυτοκριτική, που τρώει την ενέργεια που ήθελε η δουλειά. Το να το κάνεις δίπλα σε κάποιον που παλεύει κι αυτός με τα δικά του χαρτιά κάνει τη δυσκολία κάτι συνηθισμένο.
• Καθορισμένη αρχή: Η συνεδρία ξεκινά σε συμφωνημένη ώρα, είτε νιώθεις έτοιμος είτε όχι, κι αυτό αφαιρεί την απόφαση που σε μπλόκαρε.

Πρόσεξε ότι τίποτα από αυτά δεν απαιτεί ο άνθρωπος δίπλα σου να είναι ειδικός, προϊστάμενος ή έστω ιδιαίτερα αφοσιωμένος. Η διαθεσιμότητα μετράει πιο πολύ από την ικανότητα.

Γιατί δεν πρόκειται μόνο για τα πιάτα

Το κόστος μιας κολλημένης εκκίνησης σπάνια είναι μόνο η δουλειά που έμεινε. Είναι οι τέσσερις μέρες που την κοιτούσες. Κάθε πέρασμα από το δωμάτιο καταγράφει ξανά την αποτυχία, και μέχρι να διπλωθούν τα ρούχα την έχεις πληρώσει συναισθηματικά πολλές φορές.

Στη δουλειά, το ίδιο μοτίβο γίνεται το email που θα απαντούσες σε ενενήντα δευτερόλεπτα κι έμεινε μια βδομάδα. Στις σχέσεις, γίνεται ο σύντροφος που δεν καταλαβαίνει πώς κάποιος τόσο ικανός δεν μπορεί να αρχίσει. Οι άνθρωποι καταλήγουν ότι είναι τεμπέληδες, κι αυτό το συμπέρασμα βλάπτει πιο πολύ από την ίδια την καθυστέρηση.

Το body doubling μετράει επειδή διακόπτει αυτή την ιστορία με απόδειξη. Όταν μια δουλειά που έλεγες αδύνατη τελειώνει σε δώδεκα λεπτά με μια φίλη στην κλήση, η εξήγηση «είμαι τεμπέλης» δεν ταιριάζει πια. Κάτι δεν πήγαινε καλά στις συνθήκες, όχι σε σένα. Αυτή την επαναδιατύπωση αναφέρουν οι περισσότεροι ως τη μεγαλύτερη αλλαγή.

Η δυσκολία εκκίνησης μπλέκεται και με άλλα μοτίβα που αξίζει να καταλάβεις, όπως τα μοτίβα άγχους και ανησυχίας που κάνουν το ξεκίνημα να μοιάζει επικίνδυνο κι όχι απλώς δύσκολο.

Πώς να το δοκιμάσεις αυτή τη βδομάδα

Ξεκίνα μικρά και συγκεκριμένα, όχι φιλόδοξα:

• Ονόμασε μία δουλειά: Τα «χαρτιά» είναι πολύ αόριστα για αρχή. Το «να ανοίξω τους τρεις κλειστούς φακέλους» είναι δουλειά που ξεκινά.
• Βάλε σύντομο μπλοκ: Είκοσι πέντε λεπτά αρκούν για πρώτη προσπάθεια. Οι μεγάλες συνεδρίες καταρρέουν κι ύστερα μοιάζουν με απόδειξη αποτυχίας.
• Διάλεξε εύκολο body double: Μια φίλη σε βιντεοκλήση με κλειστό μικρόφωνο, ένα άτομο του σπιτιού που διαβάζει δίπλα, ή έναν δημόσιο χώρο συνεργασίας. Δεν χρειάζεται εξήγηση.
• Συμφωνήστε στη σιωπή: Η κουβέντα κάνει τη συνεδρία κοινωνική στιγμή. Πες γεια, πες τι θα κάνεις, και δούλεψε.
• Δες τη διαφορά τίμια: Ξεκίνησες πιο γρήγορα; Έμεινες περισσότερο; Αυτά τα δεδομένα αξίζουν πιο πολύ από κάθε κανόνα για το πώς «υποτίθεται» ότι δουλεύει.

Κάποιοι χρειάζονται σωματική παρουσία και βρίσκουν το βίντεο άχρηστο. Άλλοι το αντίθετο. Και τα δύο είναι φυσιολογικά. Το θέμα είναι να δοκιμάσεις, όχι να υποθέσεις.

Αυτοαξιολόγηση: είναι αυτό το μοτίβο σου;

Αν η χρόνια δυσκολία να ξεκινάς είναι γνώριμο θέμα κι όχι μια κακή βδομάδα, ίσως αξίζει να δεις το ευρύτερο μοτίβο. Ο δωρεάν έλεγχός μας ρωτά για προσοχή, εκκίνηση, ανησυχία και ολοκλήρωση, και σου δίνει οργανωμένη γλώσσα για όσα ζεις.

Είναι εργαλείο ανίχνευσης για αυτοπαρατήρηση, όχι διάγνωση. Μόνο ειδικευμένος κλινικός μπορεί να αξιολογήσει ΔΕΠΥ, και το τεστ φτιάχτηκε για να σε βοηθήσει να αποφασίσεις αν αξίζει αυτή η συζήτηση και να περιγράψεις πιο καθαρά την εμπειρία σου όταν γίνει.