DEHB ve İnsanların Sözünü Kesmek: Sıranı Beklemek Neden Bu Kadar Zor

Kelimeler Sen Durduramadan Ağzından Çıktığında

Bir arkadaşını dinliyorsun ve anlattıkları seni gerçekten ilgilendiriyor. Sonra parlak ve acil bir düşünce beliriveriyor ve farkına bile varmadan onun sözünü cümlenin ortasında kesiyorsun. Sonra o anı kafanda tekrar tekrar oynatıp içten içe büzülüyorsun. Bu tanıdık geliyorsa, DEHB ile insanların sözünü kesmek arasında nasıl bir bağ olduğunu merak ediyor olabilirsin. Yalnız değilsin ve kötü bir dinleyici de değilsin. DEHB olan pek çok kişi için söz kesmek görgüyle değil, beynin zamanlamayı, hafızayı ve dürtüleri nasıl yönettiğiyle ilgilidir.

Bu yazı bunun neden olduğunu, nasıl görünebileceğini ve acısını biraz nasıl hafifletebileceğini anlatıyor. Yalnızca kendini tanıman için yazıldı, bir teşhis değildir.

DEHB ile İlişkili Söz Kesme Nedir?

Söz kesmek, DEHB'de hiperaktivite ve dürtüsellik başlığı altında sayılan özelliklerden biridir. Çoğu zaman cevapları ağzından kaçırmak, başkalarının cümlelerini tamamlamak ya da parçası olmadığın sohbetlere dalmak şeklinde görülür. Bu, birini görmezden gelmeyi seçmek değildir. Genellikle birkaç şey birlikte çalışır:

Çalışma belleği. DEHB olan birçok kişi düşüncelerini çok küçük bir zihinsel not defterinde tutar. Beklersen düşünce kaybolabilir. Hemen söylemek, onu tutmanın tek yolu gibi gelir.

Dürtü kontrolü. Beynin fren sistemi, yani “dur, henüz değil” diyen kısım, daha geç devreye girebilir. Fren geldiğinde kelimeler çoktan çıkmıştır.

Zaman ve tempo. Sohbetteki duraklamalar gerçekte olduğundan çok daha uzun hissedilebilir. İki saniyelik bir sessizlik, konuşmak için açık bir davet gibi görünebilir.

Heves. Bazen sözünü kesersin çünkü sohbete tamamen dalmışsındır. Fikirleri hızla bağlarsın ve bu bağlantıyı hâlâ canlıyken paylaşmak istersin.

Tanıyabileceğin Yaygın İşaretler

• Cümle tamamlamak: Karşındakinin nereye varacağını tahmin edip onun yerine söylersin, çoğu zaman doğru, bazen yanlış.
• Cevabı ağzından kaçırmak: Soru tam sorulmadan cevap verirsin.
• Üstüne konuşmak: Biri hâlâ konuşurken sen de konuşmaya başlar, ancak yarıda fark edersin.
• Düşünceyi rehin tutmak: Kendi söyleyeceğini unutmamaya odaklandığın için gerçekten dinleyemezsin.
• Konu atlamak: Söylenen bir şey yeni bir fikri tetikler ve sohbeti başka bir yöne çekersin.
• Sohbet sonrası suçluluk: Konuşmaları sonradan tekrar düşünür, kaba ya da bencil göründüğünden endişelenirsin.
• Aşırı düzeltme: Yine söz keserim korkusuyla grupta çok sessizleşirsin.

Bu Neden Önemli?

Söz kesmek ilişkilerini sessizce şekillendirebilir. Partnerin dinlenmediğini hissedebilir, iş arkadaşların seni umursamaz sanabilir, arkadaşların da bununla, sandıklarından daha çok inciten şekillerde dalga geçebilir. Zamanla DEHB olan birçok kişi konuşma biçiminden utanmaya başlar, bazıları sosyal ortamlardan tamamen uzaklaşır.

İşte bu, toplantıları ve fikirlerinin nasıl karşılandığını etkileyebilir. Yakın ilişkilerde küçük anları kimin gerçekten dinlediğine dair tartışmalara dönüştürebilir. İyi haber şu: Nedenini anlamak sohbeti değiştirir. İnsanlar bunun önemsememekten değil, beyninin çalışma biçiminden kaynaklandığını bildiğinde iki taraf için de daha fazla sabır alanı oluşur, kendine karşı sabır da dahil.

Birçok kişiye iyi gelen bazı nazik stratejiler: düşüncelerini park etmek için telefonda küçük bir not tutmak, olduğunda “pardon, araya girdim, devam et” demek, güvendiğin birinden sana sessiz bir işaret vermesini istemek ve cevap vermeden önce bir nefes alarak kısa bir duraklama alıştırması yapmak. Söz kesmek bazen sessizliği dayanılmaz kılan kaygı kalıpları gibi başka kalıplarla da iç içe geçer.

Öz Değerlendirme: DEHB Bu Tablonun Parçası mı?

Tek başına söz kesmek DEHB olduğun anlamına gelmez. Pek çok insan heyecanlı, gergin ya da yorgunken araya girer. Önemli olan genel örüntüdür. Zamanı da sık sık kaybediyor, eşyalarını kaybediyor, işlere başlamakta zorlanıyor ya da günün büyük kısmında huzursuz mu hissediyorsun? Bu çocukluğundan beri böyle mi?

Ücretsiz DEHB testimiz, günlük hayattaki dikkat, dürtüsellik ve odaklanma örüntülerini düşünmene yardımcı olan kısa bir tarama aracıdır. Sana teşhis koyamaz ama kendini daha iyi anlamana ve nitelikli bir uzmanla konuşmanın iyi bir sonraki adım olup olmadığına karar vermene yardım edebilir.