ADHD và thả hồn khi trò chuyện: Vì sao tâm trí bạn trôi đi giữa cuộc nói chuyện

Khi tâm trí bạn rời khỏi căn phòng

Một người bạn đang kể cho bạn nghe điều gì đó quan trọng. Bạn gật đầu, nhìn họ và thật lòng muốn nghe. Rồi họ ngừng lại, chờ phản ứng của bạn, và bạn nhận ra mình hoàn toàn không biết ba mươi giây vừa rồi nói về chuyện gì. Nếu điều này xảy ra thường xuyên, có thể bạn đang trải qua tình trạng thả hồn khi trò chuyện do ADHD, một trong những kiểu chú ý phổ biến nhất nhưng ít được hiểu nhất.

Nó có thể khiến bạn ngại ngùng, và rất dễ tự trách mình không đủ quan tâm. Nhưng với nhiều người có đặc điểm ADHD, việc trôi đi giữa cuộc trò chuyện gần như chẳng liên quan gì đến sự quan tâm hay tình cảm. Đó là chuyện bộ não điều phối sự chú ý như thế nào, và hiểu được điều đó có thể gỡ bỏ phần lớn cảm giác xấu hổ.

Thả hồn khi trò chuyện là gì?

Thả hồn là một khoảng hụt chú ý ngắn, khi sự tập trung của bạn trượt khỏi những gì đang diễn ra trước mặt. Trong cuộc trò chuyện, nó thường trông như thế này: bạn đang nghe, rồi một từ hay một ý khơi lên suy nghĩ khác, và suy nghĩ đó kéo bạn đi nơi khác. Khi bạn quay lại, cuộc trò chuyện đã đi tiếp mà không có bạn.

Các nhà nghiên cứu ADHD thường mô tả sự chú ý là thứ cần được điều chỉnh, chứ không chỉ bật lên. Một bộ não có đặc điểm ADHD có thể khó giữ tập trung vào những thứ không quá kích thích, nhất là khi không có gì để nhìn, khi chủ đề quen thuộc, hoặc khi người kia nói chậm hay nói lâu. Lời nói biến mất ngay khi được thốt ra, nên chỉ một khoảng hụt ngắn cũng có nghĩa là thông tin đã mất.

Điều này khác với việc cố ý phớt lờ ai đó. Phần lớn người hay thả hồn không nhận ra lúc nó bắt đầu. Họ chỉ nhận ra khi quay lại, thường là giật mình.

Dấu hiệu bạn có thể đang thả hồn vì kiểu ADHD

• Mất mạch giữa câu: Bạn nghe phần đầu của điều ai đó nói, rồi bỗng nhận ra mình đã bỏ lỡ ý chính.
• Giả vờ để bắt nhịp lại: Bạn gật đầu, nói "đúng rồi" hay "wow" và mong ngữ cảnh sẽ lấp chỗ trống.
• Trôi đi trong các cuộc gọi dài: Không có gương mặt để nhìn, sự chú ý của bạn tuột đi còn nhanh hơn.
• Bị suy nghĩ của mình cuốn đi: Một từ trong cuộc trò chuyện đưa bạn sang một lối rẽ trong đầu.
• Để ý mọi thứ khác: Một âm thanh, một chuyển động hay một thông báo kéo sự chú ý của bạn khỏi người đang nói.
• Tập trung tốt hơn khi vận động: Nghịch đồ vật, đi bộ hay vẽ nguệch ngoạc giúp bạn theo kịp dễ hơn.
• Hay nhờ người khác nhắc lại: Bạn thường cần nghe giải thích một điều hai lần và lo mình trông bất lịch sự.
• Nghe câu "bạn chẳng bao giờ nghe mình nói": Người thân có thể thấy bị phớt lờ, dù bạn rất trân trọng họ.

Vì sao điều này quan trọng

Thả hồn khi trò chuyện có thể âm thầm ảnh hưởng đến gần như mọi mặt cuộc sống. Trong các mối quan hệ, người yêu hay bạn bè có thể hiểu đó là sự thờ ơ, khiến cả hai bên đều tổn thương. Bạn có thể bắt đầu lo lắng trước những cuộc nói chuyện quan trọng, sợ mình sẽ trôi đi và bị phát hiện.

Ở chỗ làm, những chi tiết bị lỡ trong cuộc họp có thể biến thành hạn chót bị trễ hoặc những câu hỏi lặp lại, dần bào mòn sự tự tin của bạn. Theo thời gian, nhiều người học cách che giấu bằng cách gật đầu rồi ghép thông tin lại sau. Che giấu có tác dụng một thời gian, nhưng rất mệt, và có thể khiến bạn thấy lạc lõng, hơi cô đơn, như thể lúc nào cũng chậm hơn mọi người một bước.

Tin vui là khi đã hiểu kiểu này, bạn sẽ dễ nói về nó một cách cởi mở và tìm ra những điều chỉnh nhỏ hữu ích. Có người thấy hữu ích khi nói: "Mình thật sự muốn nghe chuyện này, cho mình một giây để tập trung nhé?" Có người ghi chú nhanh, giữ tay bận rộn, hoặc chuyển những cuộc nói chuyện quan trọng sang lúc đi dạo. Đây không phải cách chữa, nhưng có thể tạo ra khác biệt thật sự. Nếu nỗi lo về việc thả hồn cũng chiếm phần lớn ngày của bạn, bạn có thể tìm hiểu thêm về các kiểu lo âu.

Tự đánh giá: Có phải hơn cả mơ mộng bình thường?

Ai cũng có lúc thả hồn, nhất là khi mệt hay căng thẳng. Điều quan trọng là nó xảy ra thường xuyên đến đâu, đã kéo dài bao lâu và ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn nhiều thế nào. Hãy nhẹ nhàng hỏi bản thân vài câu:

• Việc trôi đi khi trò chuyện có phải đã là một phần cuộc sống của bạn từ nhỏ?
• Nó có xuất hiện ở nhiều nơi, ở nhà, ở chỗ làm và khi đi cùng bạn bè?
• Bạn có nhận thấy những kiểu chú ý khác, như hay làm mất đồ, trì hoãn hay khó hoàn thành việc?
• Nó có gây ra va chạm thật sự trong các mối quan hệ hay công việc của bạn?

Nếu nhiều điều trong số này nghe quen, bài trắc nghiệm ADHD miễn phí của chúng tôi có thể giúp bạn suy ngẫm sâu hơn về các kiểu chú ý của mình. Đây là công cụ sàng lọc để tự suy ngẫm, không phải chẩn đoán, và chỉ mất vài phút.